FILIE KSIĄŻNICY PODLASKIEJ

Trochę historii

Pierwsze próby budowania sieci miejskiej bibliotek publicznych miały miejsce w okresie międzywojennym. W roku 1930 uruchomiono 3 biblioteki ruchome - w szkole powszechnej żydowskiej przy ul. Mazowieckiej 11 oraz w szkołach powszechnych przy ul. Nowowarszawskiej 46 i Rabińskiej 18. W tym samym roku Sekcja Kulturalno-Oświatowa Magistratu Białostockiego zakupiła 3 komplety wzorcowych biblioteczek lotnych i przekazała je kierownictwu Biblioteki Miejskiej. Książki wpisano do ogólnego inwentarza biblioteki, pozostawiając im ich własną numerację. Każda z bibliotek liczyła po 130 tomów. Prowadzono je społecznie, przy pomocy członków Stowarzyszenia Mieszkańców Przedmieść. Były to biblioteki wędrowne, a ich lokalizacja ulegała prawdopodobnie zmianie. Komplety książek wypożyczano również do innych instytucji, takich jak urzędy, ochronki, żłobki. W 1936 roku działało w Białymstoku 14 bibliotek wędrownych, zawierających ogółem 1200 książek. Prasa ówczesna nazywa te biblioteki ruchomymi, lotnymi, wędrownymi lub kompletami książek. Nie używano wówczas określenia „punkt biblioteczny”.

Filia KP, 2010 r.

Pod koniec 1936 roku Zarząd Miejski, w porozumieniu z Inspektorem Szkolnym, rozpoczął tworzenie rejonowych bibliotek publicznych przy publicznych szkołach powszechnych, w celu krzewienia czytelnictwa w ośrodkach odległych od Miejskiej Biblioteki Publicznej. Pierwsze dwie biblioteki powstały w szkole nr 8 przy ul. Jurowieckiej i szkole nr 2 przy ul. Św. Rocha 29, kolejne w szkołach przy ul. Wiatrakowej, Gdańskiej, Nowowarszawskiej. Były to początki dzisiejszych filii bibliotecznych.

W 1937 roku Wydział Oświaty i Kultury rozpoczął prace nad reorganizacją Biblioteki Miejskiej, które miały wpłynąć na wzrost czytelnictwa w dzielnicach odległych od śródmieścia. Uchwałą Magistratu z października 1937 roku postanowiono wyodrębnić dwie duże biblioteki rejonowe i umieścić je w dzielnicach Antoniuk i Słoboda-Nowe Miasto. Biblioteki te, liczące po ok. 400-500 książek, pozostawały pod opieką kierownika danego rejonu szkolnego, a ich działalność podlegała kontroli Wydziału Oświaty i Kultury oraz Miejskiej Biblioteki Publicznej.

Filia KP, 2010 r.

Ponownie do budowy sieci miejskiej bibliotek publicznych przystąpiono po II wojnie. Pierwsze filie powstały w 1949 roku – w dzielnicach Antoniuk, Piaski, Wygoda i Nowe Miasto. 16 stycznia 1949 roku prasa donosiła: „Z udziałem wiceprezydenta miasta W. Tomaszewicza w świetlicy ZMP przy ul. Traugutta odbyła się uroczystość przekazania do użytku nowej filii biblioteki miejskiej. Równocześnie dokonano otwarcia trzech dalszych filii: w świetlicy fabryki sklejek w Dojlidach, w świetlicy Straży Ochrony Kolejowej przy ul. Św. Rocha i w szkole nr 6 przy ul. Mazowieckiej”. W początkowym okresie biblioteki te nie posiadały własnych księgozbiorów, udostępniały zbiory wypożyczane z siedziby głównej. Później założono dla nich odrębne księgi inwentarzowe. Wkrótce dostrzeżono potrzebę rozwijania czytelnictwa dziecięcego. W 1955 roku rozpoczęła pracę wypożyczalnia i czytelnia dla dzieci przy ul. Mickiewicza 4, która w 1960 roku została przeniesiona na ul. Kilińskiego 16. Również w 1955 roku Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna uruchomiła w okresie letnim sezonową wypożyczalnię książek na Plantach. W latach następnych, w miarę rozbudowy Białegostoku, pojawiła się konieczność powoływania kolejnych placówek w nowych dzielnicach. Sieć stopniowo rozrastała się. Liczba filii zwiększyła się znacząco w latach 70-tych. Powstały filie, m.in. na Osiedlu Piasta (Filia nr 6), przy ul. Zwycięstwa (Filia nr 9), przy ul. Antoniuk Fabryczny 40 (Filia nr 13), przy ul. Skłodowskiej-Curie (Filia nr 15). W 1984 roku biblioteka uruchamia „Bibliobus” - bibliotekę objazdową, docierającą do odległych okolic Białegostoku. w  latach 80-tych powstają też dwie kolejne filie w dużych dzielnicach miasta – na Osiedlu Dziesięciny (Filia nr 17) oraz na Osiedlu Słoneczny Stok (Filia nr 8). Na rok 1991 przypada data otwarcia reaktywowanej Filii nr 9. Biblioteka znajduje swoje miejsce w nowym budynku, wybudowanym specjalnie na jej potrzeby przez Książnicę. Uzyskuje doskonałe warunki w piętrowym lokalu, pozwalające na otwarcie nowoczesnej czytelni i wypożyczalni dla dzieci. Lata dziewięćdziesiąte - to okres wymuszonej poszukiwaniem oszczędności reorganizacji sieci miejskiej. Część bibliotek zostaje zlikwidowana. W ciągu roku 1993 liczba filii zmniejsza się z 18 do 15. Niektóre zmieniają lokalizację, a także zmniejsza się ich powierzchnia (wypowiedzenia lokali).

Obecnie w ramach Książnicy Podlaskiej działa 16 filii bibliotecznych. We wrześniu 2008 roku udało się powołać bibliotekę filialną na Osiedlu Dojlidy, a na 12 maja 2010 zaplanowano otwarcie Filii Espranto Libraro w Centrum im. Ludwika Zamenhofa.